RAWNGBAWLTU TRAINING (SERVANTHOOD TRAINING)

Date: 19th May 2025

Pro Pastor Lalramdinmawia

Thuhmahruai

Kohhran Elder leh Deacon te puala thuzirhona hi kan nei tam lo hle mai a. Tun tuma kan thukhawm thei hrim hrim hi lawmawm ka ti hle mai. Kan thupui lam hawi lehkhabu te rawn kual chungin he paper - hi buatsaih a ni a. Kohhrana Deacon leh Elder nihphung leh dinhmun te, Pathian Thu sawi dan kalhmang tha zawk leh dik zawk bakah Kohhran tawngkam mawi zawk leh tha zawk te kan zirho ang a, a hun taka hmang thei tur pawhin kan rilru kan hawng theuh dawn nia.

 

Deacon leh Elder-chu tute nge?

A hmasa berin, Deacon leh Elder te hi tute nge kan nih a, eng dinhmunah nge kan din tih hi sawi hmasa ta ila. Deacon tih hi Grik tawng – ‘Diakonos’ tih a\anga lo kal a ni a, ‘Rawngbawltu, |anpuitu’ tihna a ni. Kohhran \iak tirah rawngbawltute (deacons) pasarih thlan thu kan hmu a (Tirh. 6:1-6), Matthaia 23:11, Johana 12:26, Marka 10:43, I Korinth 3:5 leh I Thessalonika 3:2 ah te hian ‘Rawngbawltu’ tiin dah a ni. Hmeichhe rawngbawltu (Deaconess) hi Rom 16:1,3,12; Philippi 4:2,3; I Timothea 3:11; 5:9; Tita 2:3,4 ah te hian kan hmu ve bawk. Elder-te nena inang tak leh hnaivai tak rawngbawl ho; mahse, hming hran pu si a ni. Anni hi Kohhran thilah pawh harsa zualte pui tura Apostol-ten an ruat, thlan, Elder-te pui tura ruat an ni a. (Tirh. 6:1-7).[1]

 

Elder tih hi Grik tawng bawk – ‘Presbyteros’ tih atanga lo kal a ni a. A awmzia chu ‘Upa’ tihna a ni. Chanchin |ha a lo darha, kohhran a lo din zel khan Kohhran (Local Church) a lo ding zel a. Chung kohhrante chu enkawla, kaihruai turin Upate (Elders) an lo awm ta zel a ni. Bible-ah Tirh. 11:30; 14:23; 20:17; I Tim. 3:1-7; Tit 1:5; I Pet. 5:1-ah te kan hmu a ni.

 

Kohhran Constitution & Rules a\anga hriattur pawimawhte[2]

Elder chu a awmna tualchhung kohhran enkawl tura Pastor hova tualchhung kohhranin Mizoram CoG7 Conference Rules ang taka thlan leh nemngheh a ni. Kohhran enkawlna leh chawmna tinrengah Pastor thawhpuitu a ni ang.

 

Elder-a thlan theih te:

1.      Mipa, tualchhung Kohhran Rawngbawltute zinga mi chauh thlan theih a ni.

2.      Nupui pasal chungchanga sawisel kai lote.

3.      Khawtlang hriata hming hliauna nei lote.

 

Elder tih tur leh a mawhphurhna:

1.      Kohhran Constitution leh Rules anga a awmna Tualchhung Kohhran enkawl leh chawm kawngah Pastor thawhpuitu a ni.

2.      Baptisma leh LALPA Zanriah buatsaihah Pastor a pui ang. Pastor a awm loh chuan LALPA Zanriah buatsaihtuah a \ang ang.

3.      Pastor remchan lohna hmunah mitthi vui, mawhphurtu a ni.

4.      Kohhran Committee leh Inkhawm hrang hranga a telna tur chi-ah chuan kal ngei tura beisei a ni.

5.      Tualchhung Kohhran member-te tlawh leh kan te, dam lo \awng\aisakte hi a tih tur a ni.

6.      Sawma-pakhat a pe ngei tur a ni.

 

Deacon ruat theih dan

1.      Tualchhung Kohhran Committee-in an mamawh dan azirin Deacon an ruat/thlang thei ang.

 

Deacon tihtur leh mawhphurhna:

1.      Kohhran rawngbawlna kawng hrang hrangah Pastor leh Elder thawhpuitu tur a ni.

2.      Sawma-pakhat a pe ngei tur a ni.

3.      Kohhran chawm leh enkawlnaah Elder-te kaihza vengtu leh thawhpuitu tur a ni.

4.      A awmna Tualchhung Kohhran Committee-ah a tel ngei tur a ni.

 

Kohhran Elder leh Deacon-te dinhmun

1.      Kohhran Elder leh Deacon-te hi kohhran rawngbawl tura Pathianin a mite aw-ka hmanga koh an ni a, thlarau lam thil a nih avangin an dinhmun leh an hna pawh harsa tak a ni.

2.      Miten midang an tehna aia sangin an teh a, tling zo awm a har a ni.

3.      Thu rel huphurhawm pui pui hi an rel tur a ni a; eng eng emaw peihawm lo pui pui hi an tih tur a ni a, a mawh an phur a, miten an phut bik a, a dikah pawh a dik lovah pawh rel an phur \hin a ni.

4.      Elder leh Deacon-te vangin kohhran a \ha thei a, a chhe thei; Pathianin a kohl eh a thuam te in nih avangin lawm chungin rawng hi bawl phawt mai tur a ni.

 

Elder leh Deacon hna (chanpual)

1.    Kohhran enkawl leh sum ngaihtuah

1.1    Kohhran sum a tam chuan Elder leh Deacon-te fakawmna a ni. He hna hi Pastor nena thawh ho tur chu a ni ngei a; mahse, he thilah hi chuan Pastor-te chu puitu ni chauh zawk tur an ni a, a pui ber leh mawhphurtu ber chu Elder leh Deacon-te ni tur an ni.

 

1.2    Elder leh Deacon-ten thawhlawm an thawh ngai lo emaw, an thawh chau hle emaw a nih chuan an mite an hrilhfiahin an fuih ngai lova, an chak lo reng \hin. Elder leh Deacon-ten an ngaihsak hun hunah an lo chak \an \hin.

 

1.3    Khawvel kohhran tihdan tlangpui ber chu ‘infuih leh khawn a ni’, ‘rawn la ru’ ti lova khawn. Mi \henkhatte chuan innawr luat leh innawr chauh an hlau hma hle \hin mai a; mahse hetianga ti kan hriat zawng zawngte chu innawr chauh aiin an innawr chak zel a ni. Kum tawpa thawhtu hming leh thawh zat tar chhuahte hi \henkhatin ‘a farisai e’ an ti \hin. Mahse, chutiang mite chu, an nih ang tihlan duh lova an nih lohna anga lan duh an ni \hin a, an farisai zawk a ni!

 

1.4    Thawhlawm hi kohhran puitling leh puitling lo lanna ber a ni ti ila kan sawi sual tam lovang. Kohhran a lo puitlinin thawhlawm a sang a, a khawn dan te, a bua ziah lan dan te, hriat \heuh tura tar chhuah dan te an ti zel \hin a ni.

 

1.5    Pathian tana sum lo lut khawm chu, kohhranin an hlawkpui ber tur em? |ul zawkah a tam zawk a ralin, \ul lo zawkah a tlem zawk a ral ngei em? Kan hman danah kan fimkhur tawk em? A lut leh chhuak buk zelin kan hmang em? Tih ngaihtuah leh enfel zawng zawng hi Elder leh Deacon chin chuan an hna a ni tih hriat tlat tur.

 

 

2.    Elder leh Deacon ten Pastor an thawhpuina kawnga an hriat turte:

2.1 Elder leh Deacon-ten an Pastor an tihchak chuan Pastor-in anni chu a tichak ve thung thei ang a, an chak tlang ang.

 

2.2 An Pastor te hi an kutchhuak an ni tih hriat tur a ni. An Pastor siamte chu tih\hat, tihmawi, tihzahawm an tum tur a ni. Chutichuan, an rawngbawl hna an thawk \ha thei ang.

 

2.3 Elder leh Deacon-te chuan Pastor-te chu mihring mai bawk, chak lo tak an nihzia leh miten an beisei dan a san si zia hi an hriat thiampui tur a ni. An kutchhuak an ni tih hre rengin an panga tho fu tur an venpui tur a ni a, an kaihza khur tur an dawmpui tur a ni. Inspector mitin an thlir ve mai tur a ni lo, an bial an chak lo tlang mai dah ang e.

 

2.4 Elder leh Deacon-te chuan Pastor-te thlarau lam chem an tihbilsak tur a ni lova, tibiltu tur lakah an venpui zawk tur a ni.

 

2.5 Arona leh Hura ten Mosia bān kham an dawm ang khan Elder leh Deacon te hian Pastor-te hi rawngbawl hna thawhhona kawngah an lo \anpui tur a ni.

 

2.6 Kohhran enkawl hna chu Pathian hna a ni tih hriain \hahnemngai takin rawngbawl hna an thawk tlang tur a ni.[3]

 

4.    Sermon awmzia leh Thuhriltu nihna

Rawngbawltu lar tak Philip Brooks chuan, “Mihringten nun dik leh nun tak an neih theihna tura an hnena Pathian thu tak puanchhuahna hi sermon chu a ni”[4] tiin a sawi a. Thuhriltu ropui WE. Manning-an, “Thutak in lar, thuziak kaltlanga dawn chhawn, mihring kamchhuak ngeia puan chhuah hi thuhril chu a ni.”[5] Tiin a sawifiah ve bawk a. Bible thu nena tangkawp leh inthlawp chunga duan, awmze nei taka kohhran leh mipui hnena puan chhuah thu hi sermon chu a ni tiin kan sawi thei ang.

 

Thuhriltu nihna hi a namai lova, chutih rualin a ropuiin a zahawm a, puithiam rawngbawl hna pawimawh tak a la ni reng a ni. Pathian thu tak, mite thlarau lam mamawh ngei, a ngaithlatute dawn theih tura Pathian chiahhlawhin Pathian Thlarau awmpuina nena Bible thu kaltlang leh behchhana puanna hi thuhriltu nihna chu a ni.[6] Point thum chauhin, sawizau lem lovin, thuhriltu nihna lo sawi mai chhunzawm ila:[7]

1.1  Pathian aiawha tlangau a ni.

1.2  Pathian mite enkawltu leh chawmtu a ni.

1.3  Pathian pawl thin, mi dik, mi inpe, thuawih, inngaitlawm leh huaisen an ni.

 

2.      Engvangin nge kan thuhril a hlawhchham thin?[8]

2.1 Hmangaihna leh thahnem ngaihna tak tak nen thu hriltuin a hril loh avangin.

2.2 Thu hriltuin kohhran mamawh tak ni lem si lo, ama vei zawng leh sawi thiam zawng ringawt sawi a chin thin avangin.

2.3 Pathian thu tum tak aia thu hriltu ngaih dan leh duh dan sawi chhuahna anih thin avangin.

2.4 Inpuahchahna tha tlakchham vangin thu hril a thawk chak thei lo.

2.6  Thu hriltu rilru, taksa leh thlarau a tan rual loh chuan a hlawhchham thei.

2.6  A ngaithlatu rilru a inhawn loh chuan a hlawhchham theih.

 

3. Thuhril dawna hriat hmasak turte

Thuhriltu chuan thu a sawi dawn tih a inhriat rualin rilru, taksa leh thlarau lama a inbuatsaih nasat hle a ngai thin. Inbuatsaih nasat a tulzia hre lo leh ngaipawimawh lo chuan a din hmun leh mawh phurhna a hre lova; a thu hril ngaithlatute a pawisa lo mai ni lovin, a thu chah puan tur petu a ngai nep tihna a ni. Thuhriltu chuan heng a hnuaia mite hi a inbuatsaih hma leh a inbuatsaih laiin a hre reng tur a ni:

 

3.1  Pathian aiawh a ni.

Mite hnena Pathian thuchah puangtu tur a ni tih thuhriltu chuan a inpawm tur a ni a. Inngaitlawm takin, thlarau lama a pachhiatzia te inhriain, thlarau lam malsawmna Pathian hnenah dilin urhsun takin a inhlan thin tur a ni. Engtik lai mahin thuhriltu rawngbawlna hi tih tam tawh vang maia pawlawh taka namnul leh lak zam tur a ni ngai lo.

 

3.2 Ngaithlatute dinhmun a hre hmasa tur a ni.

Sermon buatsaih hmain, khawi hmuna sawi tur nge tih te; tute hnena sawi tur nge tih leh eng ang miin nge a thusawi chu ngaithla dawn tih te chu a hre hmasa tur a ni. Chuti lo chu a ngaithlatute din hmun leh boruak nena inmil lemlo leh an hlawkpui vak loh tur thu a sawi palh thei.

 

3.3  Mahni thiam zawng leh tuipui zawng sawi mai tur a ni lo.

Vei zawng, bel zawng, tuipui zawng, thiam zawng, ngainat zawng leh tha tih zawng te hi thuhriltute chuan an nei tlangpui a. Mahni tui zawng leh tha tih zawng sawi chak tlatna hi thlemna a ni thei. Thuhril hi thuhriltu mimal nun atan mai ni lovin, mipui tan a ni tlat a. Mahni tui zawng sawi tura koh leh ruat an ni lova, mipui chawm tur leh zirtir tur leh kaihruai tura koh an ni a. Eng nge mipuiin an mamawh tih a thlir reng tur a ni. Chu chu inpekna leh thawhrimna nena hlen a ngai thung.

 

3.4  A hmun leh boruak a hre hmasa tur a ni.

Kohhran mala thu sawi tur nge aniha kohhran hrang hrang kal khawmhote zinga thu sawi tur tih a inhriat a ngai. Tawngkam hman sual leh ngaihthlak nuam lo a awm thei. Mitthi vui, inneih, camping, crusade, vantlang inkhawm, piancham leh pass lawmnaah te huap zo thu leh huapzo tawngkam hman thiam fo a tha.

 

3.5  Bible chang thlan awmzia hriat hmasak tur a ni.

Thuhrilna tura kan bible chang thlan kha eng ang chi nge a nih? – hla thu nge, thu fing nge, thu sawi tluangtlam? Chanchin (history) nge, tehkhin thu nge, khuhhawnna/inlarna thu tih te chu sermon buatsaihtu chuan a hre hmasa tur a ni. A hriat hmasak phawt loh chuan, Pathian thu tum loh lam daihah a keuh thlu palh thei a ni. Bible hrilh fiahna leh Bible dictionary chhiara rawn te pawh a tha. Mahni duh ang leh tui zawng miltir tuma Bible thu hi pawh fan mai mai tur a ni lova, sawichhuah atana kan duh, kan suangtuah leh vei zawngte chu Bible thu chah laipui mil a ni em tih te, Bible thuchah laipui a kalh em tih te hi bihchian hmasak thin tur a ni. Bible thu chah laipui kalh deuh anih phei chuan sawi chakin tuipui viau mah ila, sawi loh ngam tur a ni.

 

3.6   Mipui chim chin a hre hmasa tur a ni.

Kan awm hmun atangin Internet – ah engkim chhui zui theih a ni tawh a; nasa taka hriatna a lo pun tawh avangin thu belhchian dawl lo leh zeldin thu dik ziktluak lo sawina lakah fimkhur hle a ngai. Pathian thu hriatna kawnga inzir taima tak tak kohhran mipui zingah an awm ve reng a ni. Heng karah hian lehkha zir sang lo tak tak te, ziak leh chhiar pawh thiam mumal lo te an awm ve bawk a. Hriatna leh thiamna kawnga an chim chin leh an rilru hman thiam theih chin ngaihtuah ran chungin thu hi hril tur a ni. Pathian thu kan sawi chhuah dan a har tur a ni lova, hriatfiah nuam leh dawnsawn nuam tak a ni thei tur a ni. A bikin, chung mi te bulah chuan thuril, thu maksak te leh Bible tawngbul lam sawi vak vak te hi chin tam loh a tha.

 

3.7  Tawngkam hman dan

Sawi tlawr tum luat lutukna leh tawngkam thiam tum luatukna hian thu chah laipui a dalin thlemtu-ah a tang hlauh thei a;[9] a duah nazawng hian mipui tuihalna a tireh tawk tawh meuh lova. Felfai, fiah leh chiang tak, chhinchhiah leh hriat reng awl zawnga sermon ruang-am siam thiam a pawimawh. Tawngkam thiam vanga thu tha satliah au chhuahpui chiam chiam ringawt a ni lo. Chanchin tha a pai ngei tur a ni.[10]

 

4.      Sermon duan chungchang

Hun kan nei dawn tih kan hriat rual hian, thuhriltu rilruah “Thupui thlan sa a awm em?” tih te; “Eng thu nge ka sawi ang?” tih te; Engtin nge ka inbuatsaih ang” tih te’ Tute nge ngaithla tur” tih leh “Engtia tam nge hun ka neih”? tihte hi lang ngei tura ngaih leh beisei a ni. Pathian hnena urhsun taka tawngtaia inhlan hi a pawimawh a. Pathian hnena thuchah sawi tur dil hi thu hriltu mawhphurhna leh a tih ngei ngei tur a ni. Sermon kan duanin hengte hmang hian inbuatsaih thei ila:

 

4.1  Eng lam hawi (subject) nge sawi tur tih thlan hmasak a ngai:

Hetah hian hawi lam thupui thlan fel hmasak a kawk. Tuarna lam nge, rinna chungchang nge, Yeshua lo kal lehna nge, thianghlimna nge, inpum khatna lam, adt… tih kha thlan fel hmasak theih chuan sermon duan a tiawlsam dawn a ni. Chu chuan, Bible chang thlan tur pawh a hril nghal bawk.

 

4.2  Thupui siam chhuah leh chang thlan:

Hawi tur lam a chian tawh hnuah, eng ang thupui chiah nge phuah chhuah tur tih ngaihtuah a ngai a.  Thupui phuah dawnin, tute nge ngaithla dawn? Eng hun leh hmuna sawi tur nge? Tih zawhna te hi chhan tum tur a ni. Tin, thupui chu Bible thu chang thlan nen a kal kawp tlat tur a ni a, tawi deuh, fiah si, ngaihnawm tak, hriat reng awlsam a ni bawk tur a ni.[11]

 

4.3  Sermon ruangam din:

Hetah hi chuan, thuhmahruaia sawi tur chin te, sermon laipuiah chuan thu hlawm then hran (point) engzat nge awm ang tih te, fiahtirna (illustration) eng engte nge hman tha ang tih te; a tlangkawmnaah eng ang chi nge hman tur tih te kha ngaihtuah fel tur a ni.

 

Heng kan tihzawh vek hnuah hian ennawn thin ila: A point siam dan leh rem dan a indawt tha em tih te; a hmasa lo tur a hmasa em tih te; a inlalawn tha em tih te; fiahtirna tur thlan chhuah te kha an hna turah an tangkai chiah em tih te; thu tlangkawmna a fiah tha em; sermon ngaithlatuten thu chah an ngaihthlak zawh hnu-ah eng rilru nge an put ang? Eng thu chah chiah nge an hawn ang? Eng nge an tih zui tur? Heng zawng zawng hi lungawina thama chhan fel vek theih chuan sermon a hlawhtling ngei ang.

5.      Sermon then dan (An pianphung atanga then dan)[12]

5.1  Thupui hmachhuan sermon (Topical Sermon)

Thupui mil tur zawng chawpa Bible chang thlan hi a ni a. Chu chu Bible thu aia a thupui a lal zawk vang a ni. A thupui milin fiahtirna pek a ni thin a, a thupui hmang vekin khaikhawm leh tih tawp thin a ni. Hetiang pian hmang sermon ah hian sermon thupui hi engkim khaikhawmtu leh sermon pumpui vawngtu a ni thin.

 

5.2  Bible chang tangkhawm sermon (Textual Sermon)

Bible chang hlawm tha lai thlang chhuakin thupui leh a sermon point then hrang hrangte siam chhuah vek a ni. Chumi point then sawm tifiah tur leh tichiang tur chuan hmun dang leh ziak danga mi Bible chang fawm khawm belh ngei a tul thin. Hmun hrang hranga mi Bible chang inthurual leh inhmu hova, thawk tlanga, inti famkim tawna, sermon hlawm tha leh chak tak siam chhuah hi Textual Sermon pian hmang leh kal phung chu a ni.

 

5.3  Khawrhchhuak Sermon (Expository Sermon)

Hetiang sermon hi kan sawi tak sermon kal hmang pahnihte nen chuan a kal hmang leh a pian phung a dang daih a ni. A tlangpuiin, hengte hi ngaihpawimawh a tul: Bible bu mal bik ziaktu chanchin, eng rilru pua ziak nge a nih anga, eng hnam leh tu hun laia seilian leh khawsa nge a nih tih angte hi. A Bible thu ziak tawng bul, Hebrai/Grik pian hmang (genre) leh tawng bul awmzia (literal meaning) te zir a tul bawk – a ziaktu hun lai hnam zia, khawsak phung leh an rilru put hmang te pawh. An khawtlang ei leh in, ram ro relna leh vantlang inawpna chungchang te hriat a tul thin a. An ram boruak sik leh sa leh mipui vantlang nun leh an sakhaw din hmun leh an chhehvel hnamho rilru put hmang leh an thil chin thin hrang hrangte zir chhuah tel a tul hle bawk. Chutiang zawng zawng zir fel vek hnua hlawm tha tak, a ngaithlatu tunlai mipui thlarau lam nun mil leh hriat thiam zawnga thu chah hlawm chhuah sawina hi a ni.[13]

 

A danglam bikna chu chang thlan chhunga thu pawimawhho kha uluk taka kil hrang hrang atanga thlira, zira, a awmzia leh a thu chah fir tha tak khawrh chhuah vek hnu-ah a ngaithlatu mipui ei phak turin a chawmna chaw tak a sawi chhuak ta thin a ni. Hetiang sermon – ah hian Bible a thu ber avangin Bible thu chah kha sawi mai tur a ni a.  Bible chang chhiar atanga a hlawm chhuah thu chauh kha ngaih pawimawh a ni thin a ni. Thu sawitu ngaihdan zeh nan hmun a awm lova; a duh dan leh mimal pawm dan zeh tel chi pawh a ni hek lo. Hetiang sermon hi a him a, a hrisel a, a thu chah a khal a, a tak a tam a, ngaihnawm taka sawi erawh thil namai a ni lo thung.  Thuhriltu nazawngin hetiang sermon hi an sawi pha lova, taimakna leh hriatnain a tlin a ngai a ni.

 

6.      Nungchang behchhan Sermon (Character Study Sermon)[14]

Hetiang sermon hian a bik takin mihring chanchin leh nungchang behchhan sermon hmanga siam leh sawi a huam a. A tlangpuiah chuan, Bible – a mi lar leh hming thate nungchang leh chanchin behchhana sermon siam chhuah thin hi a ni. He sermon pianphung hi a zau a, chi hnihah a la then theih zui a:

 

6.1.1      Hringnun Sermon (Biographical Sermon)

Hetiang hi a hman danah chuan thawnthu sawi (narrative) kalphung zuia tih a ni fo. Bible chhunga mi hming tha, Pathian mi hman, leh mi lar tute emaw chanchin kha chang thlana neiha, chuta a chhiara chhiar chhuah ngei behchhana thu chah sawi chhuahna chu a ni a. Hei hian Bible pawn lama rinna kawnga mi ropui, kohhran hruaitu, ringtu tha, pastor, missionary, hla phuahtu ropui, lehkhabu ziaktu hmingthang leh Pathian mi hmanho chanchinte thlengin a huam thei a ni.

 

Thu sawitu thupui vuah chungchangah a sawitu a zalen a, a thupui behchhanin Bible chang a thlang thei a; Bible chang behchhanin thupui a vuah thei bawk. Uluk taka tawi fiah fel tak, indawt tha leh mumal taka sawi thin tur a ni.

 

6.1.2      Tawn hriat Sermon (Testimonial Sermon)

Bible chang, thupui sawi tur leh sawi uar duh lai mil tur thlan chhuah tur a ni. Hetiang sermon hi chu a mi mal leh a huho ang pawha dai hriat leh tawn hriat hmanga sermon sawitu thu sawi hi a ni ber. Harsatna thu emaw, taimakna thu emaw, chhelna thu emaw, retheihna thu emaw, lu sunna thu emaw, hlawhtlinna thu emaw, pian thar thu emaw, thlemna tawh thu emaw, mi mal nun tawngtai thu emaw, thil reng reng mi malin a nun kal chhoa a tawn behchhana sermon sawi hi a ni. Sawi ngaihnawm tumna leh duhthawh luat vangin a ni lo thleng thleng sawi belh leh phuah belh a awl. Sawi tum loh zawk sawi avanga mipuiin an ngaihtuah chhunzawm leh zeldin tel theih tur thil pawi lakah fihlim tum tur a ni. Mahni ropuina leh inchawi mawina a thlen theih avangin fimkhur a ngai a; Pathian ropuina atan chauh a ni zel tur a ni.

 

Tlangkawmna

Kohhran thlarau nun chawmna pawimawh tak chu Pathian thu hril hi a ni chiang mai. Tunah chuan, kohhran mipui pawhin kan duh tui tial tial a, thil pawh kan chik tial tial a ni. Thu hril tluangtlam leh awmze thui tak nei pha lo phei chu kan bengah rawngah kan thun ta meuh lo! Thuhriltu tan pawh tan tak tea tan a ngai ta. Mipui beng a fing tial tial a; a thawm ring leh a uar satliah ringawt a tawk ta lo. Chuvangin, sermon buatsaih leh sawi chungchangah pawh kal hmang mumal tak zawm an phut tial tial a; an beisei pawh a sang tial tial a ni. Chuvangin, taima tak leh thahnemngai takin thu hi i hril zel ang u tiin kan insawm tak meuh a ni.

 

Thu sawi thiamna hi mihringin Pathian thil pek a dawn pawimawh, thil siam dangte dawn ve loh, Pathian rawng an bawl theihna tur leh an inchawm tawnna tura Pathian thilpek duhawm bik a ni a.[15] Tha taka sermon sawi thiamna hi pianpui thiamna (talent) ni mai lovin, zirna atang pawha thiam theih thil a ni bawk tih hi kan hriat theuh a tha ang.

 

KOHHRAN TAWNGKAM
(Pathian Biak Inkhawmnaa Tawngkam Tha Zawk Hman Dan Zirhona)

‘Kohhran Tawngkam’ tihin a sawi tum ber chu – Kohhrana tawngkam kan hman dân dik tâwk lo te a dik leh hman tûr zâwk inkawhhmuh leh inzirtîr hi a ni. Biak Ina Inkhâwm Chairman te, Thuhriltu te, Ziaktu te, Tantute pawhin Mizo Tawng kan hman dik tâwk lohte chu mi dangin a dik emaw tiin an la chhâwng zêl a; chuvângin, kohhrana Mizo Tawng zahawm leh dik zawk hman inzirtîr a ngaih phah ta a ni ber mai. Tun tumah hian Biak In leh Pathian biaknaa kan tawngkam hman dik lo zawng zawng kan sawi vek sêng dâwn lo va, hriat pawh kan hre kim vek kher lo vang; a langsâr zual deuh kan thur chhuak mai dâwn a ni.

 

1.    Tantu sâwmna tawngkam hman dân:

‘Min tansaktu’ / ‘Min tansak turin… i lo sawm ang’ tih te; ‘Tantu inbuatsaihna i lo ngaithla ang u,’ tih te; ‘Kan tantu i lo sâwm ang u,’ tih mai te hi kan ching thin a. Kan tantu ni lovin Pathian Biak Inkhawm tantu zawk a ni; ngun taka chhiar nawn chet cheta, ngaihtuah chian chuan a dik tawk lohna kan hmu thiam mai awm e. ‘Tantu i sâwm ang u,’ emaw ‘Tantu i lo sâwm ang u,’ emaw ‘Kan inkhâwm tantu i lo sâwm ang,’ emaw hi hman mai tur a ni.

 

5.    Thuhriltu sâwmna tawngkam hman dân:

‘Tûnah kan thuchah sawitu i lo sâwm ang u,’ tih mai te hi kan ching thin. Thuhriltu tu mahin kan thuchah pulpit-ah an sawi ngai lo. Kan thuchah sawi ngaithla tûrin kohhran member tu mah Biak Inah an lo kal nahek lo. ‘Hun neitu i lo sâwm ang u’ tih deuh tawp te hi kan ching viau bawk a. Thuhriltute hi hun neitu an ni lo bawk a, hun neitu leh vawngtu chu Pathian a ni. Chuvangin, ‘Thuhriltu i lo sâwm ang u’ emaw ‘Pathian thuchah sawi tûrin... i lo sâwm ang u,’ emaw tiin sawi chhuah mai tur a ni.

 

6.    Bible chhiar dâwna sawi chhuah dân:

‘Bible châng i lo ngaithla ang u,’ tih te hi chindawklakah kan nei fo. Kan chhiar tum chu Pathian thu a ni a, a ‘châng’ hi chu mi dang ngaihthlâk atân kan chhiar khum ngai lo., ‘Bible châng thianghlim i lo chhiar ang u,’ tih te, ‘Chanchin Tha Matthaia, Marka, Luka, Johana...’ tih deuh tawp te hi a dik lo a. ‘Kan Bible châng chhiar te/ kan thusawite a tha lai a awm chuan Lalpan malsawm rawh se,’ tih te phei hi chu a chuangtlai a, a fel lo deuh a ni.

 

Khing aiah khian, ‘Pathian thu thianghlim i lo ngaithla ang u,’ tih te, ‘Chanchin Tha Matthaia ziak, Marka ziak, Luka ziak, Johana ziak’ tia sawi tluan dik thlap mai te, ‘A thu thianghlim kan ngaihthlâk/kan sawite kan zaa tân Lalpan mal min sâwmsak rawh se’ tih mai te hi a felin a zahawm a, a dik bawk a ni.

 

7.    Tawngtai chungchâng:

‘Aw Lalpa, i pian ni,’ tih te, He leia I lo kal lai khan, Kraws lera I tawrhna kha… ‘I thawhlehna niah, i lo kal lehna niah’, ‘Isu, i hmingin...’ tih ang chi hi keini tawngtai dan tur a ni lova, thurin kalhin kan tawngtai tihna a ni ang. Tin, ‘Lal Yeshuan tawngtai dân min zirtîr angin,’ tih te pawh hi ngaihtuah chian deuh hlek a tha awm e. Lal Yeshuan tawngtai min zirtir dan a ni lo deuh hlek em a tih theih a ni. ‘Lal biakna’ emaw, ‘Lal tawngtaina’ emaw tia sawi mai hi a tha tawk viau mai. Chutiang zelin, ‘Tawi te ka’n tawngtai ang e,’ tih te, ‘Tlêmin i lo tawngtai ang u,’ tih ang zawng zawng hi chin loh a tha. Tawngtai tâwp lama, ‘lâwm thu sawi chungin’ tih te pawh hi kan tawngtai thu chham indawt dan ang kha a ngaihtuah chian loh thlak deuh a ni. ‘Aw Lalpa, i kohhran fate’ han tih hnap te pawh hi a mawi hmel viau a. Mahse, Pathian fate kan nih zawk thu hi chham langsar fo ila a tha zawk ang.

 

Tawngtai bul tannaa, ‘Aw Lalpa, min hmangaih thîntu,’ tih hian Pathian chu min hmangaih zeuh zeuh, ‘hmangaih thîn’ chauh a tihna a nih avângin hman loh tûr a ni. ‘thîn’ hi chuan ‘reng’ aiin ‘fo thîn’ a kâwk. Chuvângin, ‘Aw Lalpa, min hmangaihtu’ tih mai tûr a ni. Tin, Mipui hmaah leh mipui aiawha kan tawngtai reng rengin, ‘Ka’ tih aiah ‘Kan’ tih hman a thain a mawi zâwk bawk. Tin, Thawhlâwm hlâna kan tawngtaiin thawhlâwm kha Pathian hnêna hlan mai tûr a ni.

 

8.    A tesep dangte

5.1 Na nei?

‘Tanna i lo nei ang u. ti lovin, ‘Pathian biak inkhâwm lo tan tawh ila/I lo tan ang u,’ tih tur a ni.

‘Pathian thu chhiarna kan nei ang a,’ ti mai lovin, ‘Pathian Thu Thianghlim i lo ngaithla ang u,’ tih mai hi a tha a ni.

 ‘Tawngtaina i lo nei ang u,’ ti kher lovin, ‘I tawngtai ang u,’ tih mai hian a mawi.

‘Hla sakna kan lo nei ang a,’ ti deuh zel lovin, ‘Pathian biak nân/chawimawi nân hla lo sa ila,’ tih nise.

‘Thawhlâwm khawnna i lo nei ang u,’ ti lovin, ‘Pathian hnêna thilpêk/thawhlawm lo la khâwm ila,’ tih mai kha a tha. Thumal tawpa ‘na’ kan belh chhen hi a dik zan lo a; sawi tam loh a mawi zawk a ni.

 

8.2  Vawiin ni, Vawiin

‘Vawiin niah hian...’ ‘Vawiin nia kan hun hman dân hi...’ tia sawi hi kan ching fo a. Nimin ni, emaw naktuk ni emaw pawh kan ti ngai lo. Tawngkauchheh dik tawk lo, a dik emaw kan tih tak a ni hial awm e. ‘Vawiinah hian’ ‘Vawiina’ tia sawi chhuah mai tur zawk a ni. Bible – ah pawh, ‘Vawiinah hian in tân Davida khuaah Chhandamtu a piang ta, Lal Messia chu’ (Lk. 2:11) tih anih kha.

 

5.3 Tiri: ‘He lai Pathian thu hi ka’n tiri ang e’ ‘A thu kan tihrîkte kan zaa tân Lalpan malsawm rawh se’ tih ang chia hmang an awm ve zauh zauh a. Tiri tih aiah hian sawi tih ni se a tha mai. Tiri tih hi ngaimawh tâwk an awm ve reng a, a chhan chu dâr leh bâwng thite hi tihrîk chia ngaihna rilru avângte pawh a ni ang e.

 

5.4 I lo... ila:

‘I lo tawngtai ila, ‘Hla i lo sa ila,’ ‘Pathian thu i lo ngaithla ila,’ tih ang te hi hmang an awm nual mai a. Fîmkhur loh vâng mai niin a lang. ‘I lo’ kan tih chuan ‘ang u’-in a zui ang a, ‘ila’ tih kan hman duh chuan a bulah ‘I’ tel lovin ‘Lo/Han’ tih hmang ila a fuh zaih mai ang.  

Entîr nân: ‘Kan inkhâwm tan tawh ila/i lo tan ang u’ tiin.

 

5.5 Ni sela, ni se:

Secretary thenkhat tawng hawihhâwm ni âwm tak chuan, sawi tûr leh hriattîr tûr an sawi zawh vek tawh hnuah ‘Kan inhriattîr ni sela, lâwm thu kan sawi ni sela,’ an ti leh ta chauh thîn a. ‘Lâwm thu kan sawi e/kan sawi a ni,’ ‘kan inhriattîr a ni’ tih mai a tha.

 

Sawi tur dang pawh ala awm thei ang. Mahse, tun tum atan chuan heti chin hi ni mai se. Kohhranhoten kan hmasawn pui ngei theih nan Lalpan kan thinlungah thu sawi theuh rawh se. Amen.



[1] Synod Literature & Publication Board, Kohhran enkawl dan (Aizawl: The Synod Press, 2019), 18-21.

[2] Church of God (Seventh Day) : Mizoram Conference, Constitution & Rules (JL. Publication: Tuikual ‘S’, 2022), 29-31.

[3] Rev Saiaithanga, Kohhran enkawl dan (Pastoralia) (SL&PB: Aizawl, Mizoram, 1966), 39-46.

[4] G. Isaiah, Preach the Word: The Basics of the Homiletics (Tiruvalla: Christava Shahitya Samithi, 2004), 21.

[5] Isaiah, Preach the Word: The Basics of the Homiletics…, 21

[6] Lischer, A Theology of Preaching, (Nashville: Abingdon Press, 1981), 81.

[7] W.E. Sangster, The Craft of the Sermon (London: the Epworth Press, 1964), 3.

[8] Bruce Mawhinney, Preaching with Freshness, (Secunderabad: OM Books, 2002), 31.

[9] Jones, Principles and Practice of Preaching…, 16.

[10] Lalchawimawia, Thu chu Hril Rawh (Sermon Buatsaih Dan), (Aizawl: Loisbet Print & Publication, 2021), 62-65.

[11] James Braga, How to Prepare Bible Message (Secunderabad: OM Books, 2001), 93.

[12] Pianphung nei sermon hming then te khi Mizo lehkhabu thenkhatah hming vuah sa awm tawh mah se, Rev. Dr. Lalchawimawia, Homiletician – in a sawi duh dan ka tawmpui zawk avangin, mi ziak tawh sa ang ni lovin, a dah duh dan angin ka lachhuak zawk a ni.

[13] G. Isaiah, Preach the Word: The Basics of the Homiletics…, 90-97.

[14] Lalchawimawia, Thu chu Hril Rawh (Sermon Buatsaih Dan)…, 87-92.

[15] Ilion T. Jones, Principles and Practice of Preaching, (Nashville: Abingdon Press, 1981), 81.